Eindnoten hoofdstuk 1 

1. Het NEMESIS-onderzoek gebruikt de DSM-5 om psychische klachten bij mensen uit te vragen. Dit betekent niet dat al deze mensen ook in de ggz een DSM-diagnose/classificatie hebben gekregen, maar hiervoor waarschijnlijk wel in aan merking zouden komen. Dit onderscheid is niet altijd dui delijk aangegeven in de manier waarop de gegevens van het NEMESIS-onderzoek gedeeld worden. Volgens NEMESIS-3 heeft 26% van de Nederlanders in de afgelopen 12 maaden last gehad van psychisch lijden dat gecategoriseerd kan worden als een DSM-5-stoornis. Dat gaat, afgerond, om 4,7 miljoen mensen. Zie: NEMESIS. Kerncijfers psychische aan doeningen. Samenvatting. https://cijfers.trimbos.nl/nemesis/kerncijfers-psychi sche-aandoeningen/samenvatting-kerncijfers/. Geraad pleegd op 22 juni 2025. Trimbos-instituut, Utrecht.
2. Volgens het NEMESIS-onderzoek heeft 9% van hun respon denten, en daaruit doorgetrokken van de Nederlandse vol wassenen, in de afgelopen 12 maanden gebruikgemaakt van de ggz. Dit komt uit op iets meer dan 1,5 miljoen mensen (op basis van het inwoneraantal in 2022, toen NEMESIS-3 afgerond werd). Volgens de NZA waren er in 2023 een kleine 1,5 miljoen mensen die gebruikmaakten van de ggz (1.488.418 om precies te zijn), dat is 32% van 4,7 miljoen. Hierop is het getal van 32% gebaseerd. Zie: https://www.nza.nl/zorgsecto ren/geestelijke-gezondheidszorg-ggz-en-forensische-zorg-fz/ kerncijfers-geestelijke-gezondheidszorg-ggz
3. Van der Heijden e.a, Bij de psycholoog, 130.
4. GGZ Nederland (2018), ‘Personeelstekorten in de GGZ ne men alleen maar toe,’ GGZ nieuws, 6 april: https://www. ggznieuws.nl/personeelstekorten-in-de-ggz-nemen-al leen-maar-toe/.
5. Irene van der Fels (2024), ‘Resultaten: Monitor Gezond wer ken in de zorg 2024,’ Stichting IZZ.
6. Marijke Booij, Renée Boesten en Esther van Fenema (2017), ‘Wachtlijsten ggz zorgen voor onacceptabele lijdensweg,’ de Volkskrant, 5 januari. Recenter publiceerde het Trim bos-instituut de uitkomsten van een onderzoek naar de negatieve impact van de wachttijden, waar vooral mensen met complexe problematiek veel mee te maken hebben: Veerle Schutjens, Jasper Nuijen, Tessa Magnée (2024), ‘In de wachtstand: Een literatuurinventarisatie naar de impact van wachttijden in de ggz op patiënten, naasten, huisartsen en POH’s-GGZ,’ Trimbos Instituut.
7. Volgens de meest recente peiling van de NZA op 1 oktober 2024 viel 67% van de mensen die op een aanmeldgesprek wachtten buiten de treeknorm, en 38,7% van de mensen die op een behandeling wachtten. Zie: NZA (2024). ‘Informatie kaart wachttijden en wachtplekken ggz – oktober 2024,’ https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_786033_22/.
8. VU (2024), ‘Onderzoek Wachtlijsten in de GGZ,’ VU Nieuws, 22 oktober: https://vu.nl/nl/nieuws/2024/onderzoek-wacht lijsten-in-de-ggz.
9. Van der Heijden e.a., Bij de psycholoog, 164-165.
10. Van der Heijden e.a., Bij de psycholoog, 165-174.